Τι μας έμεινε απο την Θεσσαλονίκη (52o TIFF) μέρος 3ο

Elena (2011)

Αφού ο σκηνοθέτης Andrei Zvyagitsev ανάγκασε ευρωπαίους και αμερικάνους κριτικούς να προφέρουν σωστά το όνομα του, επέστρεψε με την δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του. Παρακολουθούμε την ομώνυμη πρώην νοσοκόμα στην προσπάθεια να κληρονομήσει τον συζυγο της, παραγκωνίζοντας  την κόρη του από προηγούμενο γάμο, προκειμένου να βοηθήσει τον γιό της. Αποφασίζει οτι μοναδική κληρονόμος θα είναι η κόρη του. Οι χαρακτήρες πλάθονται ρεαλιστικά χρησιμοποιώντας την μουσική για να μεταδώσει καλύτερα τη συμπεριφορά τους και μένοντας πιστός σε αυτήν την προσπάθεια, δεν δίνει στην ταινία ένα εύκολο τέλος το οποίο θα ικανοποιούσε απλά το αίσθημα δικαίου του θεατή. Τις προσεγμένες μουσικές επιλογές όπως Phillip Glass, Johan Sebastian Bach, Maria Callas, συνεπικουρεί η αριστοτεχνική φωτογραφία.

En Kaerlighedshistori (2001)

Η Κίρα, περισσότερο ψυχωτική από άλλες γυναίκες, επιστρέφοντας στο σπίτι τον άντρα και τα δύο παιδιά της από το ίδρυμα στο οποίο ήταν έγκλειστη προσπαθεί ανεπιτυχώς να φέρει εις πέρας τα συζυγικά της καθήκοντα (δεν εννοούμε μόνο το sex). Παρά την προκατάληψη μας απέναντι σε ταινίες του Δόγματος, αυτή ήταν μια από τις ταινίες που απολαύσαμε. Η εξαιρετική ερμηνεία της πρωταγωνίστριας επέτρεψε στον σκηνοθέτη να αναδείξει την δυσκολία επικοινωνίας μεταξύ ενός ψυχασθενούς και ενός "υγιούς" ανθρώπου.

Flammen & Citronen (2008)

Η ιστορία διαδραματίζεται στην Δανία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ομώνυμοι ήρωες είναι μέλη μιας αντιστασιακής ομάδας. Ο πρώτος, που παίρνει το όνομα από τα πυρόξανθα μαλλιά του, είναι ο εκτελεστής και ο δεύτερος ο οδηγός. Τους στόχους -Δανούς πληροφοριοδότες των Ναζί- διαλέγει ο Winther, αρχηγός της ομάδας, τις εντολές του οποίου ακολουθούν τυφλά. Τους δύο πρωταγωνιστές αρχίζει να απασχολεί η ηθικότητα των πράξεων τους όταν μαθαίνουν πως τα τελευταία τους θύματα, ουδεμία σχέση είχαν με Δανούς πληροφοριοδότες, αλλά εκτελέστηκαν για προσωπικό όφελος του αρχηγού τους. Την εξαιρετική ατμόσφαιρα της ταινίας συμπληρώνει μια όμορφη κατάσκοπος, για την οποία, μαζί με το ντουέτο εκτελεστών, αμφιβάλλουμε για το στρατόπεδο στο οποίο είναι.

 Pizza King (1999)

Μια παρέα 4 μεταναστών δεύτερης γενιάς στην Δανία. Pizza King είναι το όνομα του φαστφουντάδικου που κάθονται. Η ταινία θέτει το ερώτημα της προσαρμογής μεταναστών σε μια χώρα, τη δυσκολία του να ξεφύγει κανείς από το γκέτο. Ο σκηνοθέτης πέρασε αρκετό καιρό με τους πρωταγωνιστές (πράγματι, μετανάστες δεύτερης γενιάς και ερασιτέχνες ηθοποιούς) ερευνώντας την καθημερινότητα τους. Η ιστορία δεν είναι επιφανειακή αλλά προσεγμένη σε βάθος. Όπως είπε ο σκηνοθέτης, όταν η ταινία παίχτηκε για πρώτη φορά στην Δανία, υπήρχαν δυο ξεχωριστές προβολές, μια για τους Δανούς και μια για τους μετανάστες. Οι πρώτοι είπαν οτι η ταινία ήταν πολύ βίαια ενώ οι δεύτεροι υποστήριξαν το αντίθετο. Ο σκηνοθέτης Ole Christian Madsen (Flammen & Citronen, En Kaerlighedhistori) τα καταφέρνει εξίσου καλά και σε αυτό το είδος.

Tyrannosaur (2011)

Μια ταινία για την βία που οι άνθρωποι ασκούν στους άλλους και στους εαυτούς τους είναι το σκηνοθετικό (μεγάλου μήκους) ντεμπούτο του μέχρι πρότινως αμιγώς ηθοποιού Paddy Considine. O αλκοολικός και οξύθυμος Joseph (από τον εξαιρετικό Peter Mullan), γνωρίζει τυχαία την νοσηρά ευσπλαχνική Hannah (από την, επίσης εξαιρετική, Olivia Colman) που δουλεύει σε ένα χριστιανικό φιλανθρωπικό κατάστημα και η αναπόφευκτη σύγκρουση τους, αποτελεί την αρχή της απροκάλυπτης πλεον, σύγκρουσης του πρωταγωνιστή με τον εαυτό του. Η ιδέα της βιάς που διαπερνά ολόκληρη την ταινία δεν εκφράζεται τόσο σε εικόνες (αν και υπάρχουν αρκετές, και αρκετά ωμές επίσης) όσο στον αντίκτυπο των συναισθημάτων που δημιουργούνται στον θεατή. Από τις ομορφότερες ταινίες του φεστιβάλ, βγήκε στους κινηματογράφους, και προτείνεται ανεπιφύλακτα.

The anabasis of May and Fusako Shigenobu, Masao Adachi and 27 hears without images (2011)

Προβλήθηκε στο πλαίσιο του πειραματικού φόρουμ. Η μόλις 66 λεπτών ταινία, αποτελείται από σύγχρονες εικόνες της Βηρυτού και του Τόκιο που τράβηξε με Super 8 ο σκηνοθέτης Eric Baudelaire συνδυασμένες με αφήγηση της May Shigenobu και του Masao Adachi. Η πρώτη είναι η κόρη της ιδρύτριας του Ιαπωνικού Κόκκινου Στρατού η οποία γενήθηκε κρυφά στο Λίβανο και έζησε παράνομα εκεί μέχρι τα 27 της χρόνια. Η ζωή της άλλαξε μετά την σύλληψη της μητέρας της, Fusako, όταν βρέθηκε αναπάντεχα στο προσκήνιο.  Ο Masao Adachi, Ιάπωνας πειραματικός σκηνοθέτης, αυτοεξορίστηκε για 27 χρόνια στο Λίβανο και στρατεύτηκε στην ένοπλη πάλη του ΙΚΣ, τωρα ζει στην Ιαπωνία απ'όπου και δεν μπορεί να φύγει επειδή δεν του επιτρέπουν την έξοδο από την χώρα. Οι αμέτρητες ώρες πλάνων που κατέγραψε στην διάρκεια των χρόνων της εξορίας του καταστράφηκαν ολοσχερώς σε τρεις διαφορετικές περιστάσεις (εξ' ου και 27 χρόνια χωρίς εικόνες). Η ταινία ανδημιουργεί τις μνήμες και τις εντυπώσεις των αφηγητών από τα χρόνια που πέρασαν εκεί.

Mavi Surgun (1993)

Μια ταινία για τον γραμματιζούμενο αστό που πλανεύτηκε από την άγρια βουκολική ομορφιά της φτωχης επαρχίας.

Dokhtar...Pedar...Dokhtar (2011)

Ερημιά, λίγοι άνθρωποι, λίγοι διάλογοι, εντυπωσιακή φύση και αργός ρυθμός στην ξεχασμένη από τον χρόνο και αγγαλιασμένη από την παράδοση ιρανική αγροτιά.

Porfirio (2011)

Η ιστορία του Πορφίριο Ραμίρεζ είναι πασίγνωστη στην Κολομβία. Το 1991 έμεινε ανάπηρος από διασταυρούμενα πυρά αστυνομικών και gangsters, όταν μια σφαίρα τον χτύπησε στην σπονδυλική στήλη, καθηλώνοντας τον σε αναπηρικό καροτσάκι. Στην προσπάθεια του να πάρει την κρατική αποζημίωση που δικαιούνταν έφτασε μέχρι την αεροπειρατεία, κρύβοντας δυο χειροβομβίδες στις πάνες του. Το μόνο που κατάφερε ήταν ο κατοίκον περιορισμός του για οκτώ χρόνια. Ο σκηνοθέτης, ο οποίος δεν έχει κάνει σπουδές κινηματογράφου, στην πρώτη ταινία μυθοπλασίας του (στο ενεργητικό του έχει μόνο ένα ντοκιμαντέρ) επικεντρώνεται στην καθημερινότητα του Πορφίριο χωρίς να αφιερώσει χρόνο στην αφήγηση της παραπάνω ιστορίας. Το ρόλο του ομώνυμου χαρακτήρα ενσαρκώνει ο ίδιος ο Πορφίριο και ο γιος του στην ασημένια οθόνη δεν είναι άλλος από τον πραγματικό του γιο (ο οποίος μαζί με την μάνα του ήταν απομακρυσμένοι από τον Πορφίριο). Για να φτάσει σε μια πιστή μεταφορά της καθημερινότητας του, ο σκηνοθέτης έβαλε τους τρεις χαρακτήρες (Πορφίριο, Πορφίριο υιος και Πορφίριο γυνή) να συγκατοικήσουν στο σπίτι των γυρισμάτων για ενάμιση μήνα, κινηματογραφώντας τους καθημερινά ώστε να αποκτήσουν οικειότητα μεταξύ τους και με τον φακό. Ο αφηγηματικός κύκλος της ταινίας -ξεκινάει και τελειώνει στο σπίτι του Πορφίριο- τονίζει, πώς η φυλάκιση του Πορφίριο έγινε από μεταφορά, κυριολεξία.

Osmdesát Dopisu (2011)

Μια αυτοβιογραφική ταινία για μία μάνα και τον γιό της στην Τσεχοσλοβακία ενώ προσπαθούν να επανενώσουν την οικογένεια ταξιδεύοντας στην Μεγάλη Βρετανία όπου έχει διαφύγει ο πατεράς. Απλή και λιτή ταινία τόσο σε εικόνες όσο και σε μέσα, με αργό ρυθμό που θυμίζει έντονα παλιές φωτογραφίες. Ο ευρηματικός τίτλος (ογδόντα γράμματα), καταδεικνύει την χρονική διάρκεια που απαιτήθηκε για την έκδοση της βίζας καθώς η ταινία είναι μονάχα Ένα από τα γράμματα. Η αισθητική της Κομμουνιστικής περιόδου αναβιώνεται πετυχημένα, με γυρίσματα σε πολλές διαφορετικές πόλεις και την χρήση πολλών προσωπικών (και άλλων) αντικειμένων της εποχής. Ο προσωπικός χαρακτήρας της ταινίας ενισχύεται με την αποφυγή χρήσης συνηθισμένων (σε ταινίες για την περίοδο) μεταφορών, όπως μυστική αστυνομία, έκτρωση κ.λ.π. Αντίθετα επικεντρώνεται σε λεπτομέρειες της καθημερινότητας προσομοιώνοντας την λειτουργία της μνήμης που εμμένει σε αυτές.

[caption id="" align="alignright" width="259" caption="Τα ελεφαντάκια μπορούν να είναι και ωραία"][/caption]

J.A.C.E. (2011)

Ελληνική ταινία του Μενέλαου Καραμαγγιώλη. Ακολουθώντας έναν βορειοηπειρώτη στα πρώτα περίπου 25 χρόνια της ζωής του, τον παρακολουθούμε σταδιακά να μένει ορφανός από μάνα και πατέρα, να γίνεται αντικείμενο εμπορικής συναλλαγής, να δουλεύει ως παιδί των φαναριών, να μεγαλώνει έκτοτε σε αναμορφωτήριο, να του κλέβουν το ένα του νεφρό, να δουλεύει σε τσίρκο, να εμφανίζεται στο Follow club σε show με τραβεστί κ.α. Κουραστικό δυομισάωρο συνονθύλευμα περιπτώσεων εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο που θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελεί σήριαλ στην tv 15 επεισοδίων, όσα και τα κεφάλαια της ταινίας. O σκηνοθέτης ανακυκλώνει σε όλους τους πιθανούς ρόλους τα ίδια 20 άτομα με αποτέλεσμα ενα δίκτυο ανούσιων και περίπλοκων σχέσεων. Ο τίτλος της ταινίας (J.A.C.E. = Just Another Confused Elephant) προσθέτει μια α-νόητη εμμονή με τους ελέφαντες που εμφανίζονται με διάφορες μορφές και τρόπους σε όλη την διάρκεια. Δεν μας ενδιαφέρουν ούτε οι βιασμένοι από ελέφαντες ρινόκεροι, ούτε και η ίδια η ταινία.

Από την Άκρη της Πόλης (1998)

Και μια καλή ελληνική ταινία. Παρέα έφηβων ρωσοπόντιων από το Μενίδι στις βραδυνές τους - και όχι μόνο- περιπέτειες και περιπτύξεις. Ο Γιάνναρης καταφέρνει να αποτυπώσει το κλίμα της εποχής (ναϊντίλα, ρειβερς...) χωρίς να υποπέσει σε κλισέ καταστάσεις και αφύσικους διαλόγους. Τα παιδιά από το "Μουνίδι" πρώτα.

J.X. Williams

Η φιλοδοξία του J.X.Williams (αγγνοούμε το πραγματικό του όνομα, καθώς και τον τωρινό τόπο διαμονής του) να γίνει σκηνοθέτης στο Hollywood σκόνταψε από νωρίς. Στα 17 του χρόνια κατηγορήθηκε για κομμουνιστής και αποκλείστηκε από την βιομηχανία του σινεμά με αποτέλεσμα να καταλήξει απασχολούμενος στην μαφία ως εκβιαστής και σκηνοθέτης art films (πορνό). Ενδεικτικά αναφέρουμε από την δουλεία του εκείνης της περιόδου το "400 Blowjobs". Στο φεστιβαλ προβλήθηκαν μικρού μήκους ταινίες του, το απόσπασμα που έχει διασωθεί απο την μεγάλου μήκους ¨Η Θυσία της Παρθένου" και η ταινία-σταθμός για την απεικόνιση της μαφίας "Peep Show". Η έλλειψη χρημάτων και τεχνικού εξοπλισμού τον ανάγκαζε να γυρίζει ταινίες που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν avant garde χωρίς να έχει ο ίδιος τέτοιες προθέσεις. Η προβολή των ταινιών συνοδεύτηκε από μια πολύ όμορφη παρουσίαση των έργων και της ζωής του απο τον Noel Lawrence.

Hors Satan (2011)

Είναι παράδοση να τελειώνουμε το φεστιβάλ με μια φόλα. H όχι και τόσο γεμάτη αίθουσα άδειασε σταδιακά όσο η ταινία αποτύγχανε να κρατήσει την προσοχή των θεατών. Κανονικά θα έπρεπε να αναφερθούμε στην υπόθεση αλλά η εξέλιξη τόσο των χαρακτήρων όσο και της πλοκής παραμένει ουσιαστικά ανύπαρκτη.