"Conscience.What a thing.
If you believe you've got a conscience it'll pester you to death."
The Treasure of the Sierra Madre (1948)
Βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Β.Traven, η ταινία ασχολείται με τις προσπάθειες τριών φτωχών Αμερικάνων να "πιάσουν την καλή" στα βουνά του Αμερικάνικου Νότου/Βόρειου Μεξικού. Μετά από την απαραίτητη εισαγωγή, με τους λαμογο-εργολάβους να εκμεταλεύονται τον μόχθο των εξαθλιωμένων εργατών και να γίνονται καπνός την ώρα της πληρωμής, καθώς και με το απαραίτητο απρόσμενο χρήμα (Λαχείο), έχουν μπεί όλα στην θέση τους για να ξεκινήσει η χρησοθηρία.
Τα λεφτά σε αυτή την ταινία βρίσκονται γρήγορα και χάνονται γρήγορα. Μάλλον στο κλίμα της εποχής. Μετά από μια σκήνη ληστείας στο τραίνο, που μπορώ να πω οτί με εντυπωσίασε με τους χαρακτήρες να καυχιόνται ποιός έφαγε τους περισσότερους, και τον γέρο της τριμελούς συντροφιάς να γίνεται μικρό παιδί από την έκσταση του χρυσού, τσοπ, χτυπάνε φλέβα.
Και εδώ αρχίζει να κινείται το πράγμα. Σε περίπτωση που ακόμα δεν έγινε σαφές, δεν μας νοιάζει και πολύ το χρυσάφι. Οι σχέσεις των τριών χρησοθήρων βρίσκονται στο επίκεντρο. Για αυτό ας αναλύσουμε λίγο τους χρησοθήρες:
Ο γηραιότερος της "παρέας" (ας πούμε...) είναι ο Howard (Walter Huston). Παραδοσιακή αγροτική μορφή της Αμερικής, πρακτικά αναλφαβητός και ψημμένος στην χρησοθηρία από παλιά, είναι ο οργανωτής, η εμπειρία αλλά και η φωνή της λογικής όταν χρειαστεί. Και θα χρειαστεί αρκετά συχνά. Ακόμα και αυτός όμως θα επιλέξει να φάνε τον Τεξανό οικογενιάρχη που τους ακολουθεί ως το ορυχείο. Οι προβλέψεις του για το τι μέλει γενέσθαι, τόσο εσωτερικά στην ομάδα τους όσο και σε παρεμβάσεις τρίτων, επαληθεύονται η μία μετά την άλλη, ενώ είναι ο μόνος που στο τέλος κάτι έχει αποκομίσει.
Ο δεύτερος της συντροφιάς είναι ο Curtin (Tim Holt) . Μάλλον ο πιο αδιάφορος από τους τρείς, ήρεμος και χωρίς ιδιαίτερη μανία με τον πλουτισμό, λειτουργεί κυρίως βοηθητικά για να μπορεί να σταθεί η τρίτη περσόνα. Γενικά φιλεύσπλαχνος και καλοπρόαιρετος, ίσως τυπικά ακατάλληλος για τέτοιες δουλείες. Ο κλασσικός τύπος που καταλήγει να μαζεύει φρούτα.
Ο τρίτος δεν είναι άλλος από τον αξεπέραστο Ηumphrey Bogart στον ρόλο του Dobbs. Αναμενόμενο να έχει τον ρόλο κλειδί στην εξέλιξη της υπόθεσης με την προσοχή του κοινού συνεχώς προσηλεμένη πάνω του. Η απληστία τον χτυπάει κατακέφαλα , με απότελεσμα να λέει και να κάνει χειρότερες μαλακίες και από τον τελευταίο σκατιά. Από τις πρώτες μέρες στο ορυχείο δεν μπόρει ούτε να κοιμηθεί ήσυχος. Η μανία καταδιώξεως που τον πιάνει δεν έχει όρια, ενώ γίνεται πιο συνομοσιολόγος και από τον Χαρδαβέλλα. Ενοείται πως ο μόνιμος "αντίπαλος" του είναι ο Curtin,που ΣΙΓΟΥΡΑ θέλει να τον φάει! Καταπληκτική ερμηνεία στον ρόλο του υστερικού, με ολούς και τα πάντα, που φτάνει ένα βήμα πριν το τρελόχαρτο και τελικά δεν σταματάει πουθενά προδίδοντας του πάντες εκτός από τις μοναδικές αξίες του: Πλουτισμός, απληστεία και εγωισμός.
Τέλος αξίζει να αναφερθούμε και κάπως εκτενέστερα στους Μεξικάνους ληστές (τους ληστές του τραίνου απο πριν). Στο Μεξικό της εποχής, ίσως όχι ριζικά διαφορετικό από το σημερινό, μόλις έχει τελειώσει ο εμφύλιος πόλεμος και οι ληστές κυριαρχούν σε πολλές αγροτικές περιοχές. Εξαθλιωμένοι κατα βάση, θε εμφανιστουν ξανά και ξανά στην εξέλιξη της ιστορίας και θα αποτελέσουν την κινητήρια ώθηση για σημαντικές ανατροπές. Οι ίδιοι φτώχοι (τα παπούτσια που κλέβουν από τον Ντομπς αποτελούν καταπληκτική λεία) και "βλάχοι", δεν σκαμπάζουν και πολλά. Και όπως ενημερωνόμαστε για αυτούς αρκετά νωρίς, η πεθαίνουν στις ληστείες ή τους βάζουν να σκάψουν τον ίδιο τους τον τάφο πριν το απόσπασμα. Δύσκολη ζώη χωρίς αμφιβολίες.
Για την ατμόσφαιρα της ταινίας τώρα, πιστεύω πως καταφέρνει να μεταδώσει πολύ έντονα και παραστατικά το κλίμα της Αμερικής του '20. Το περιβάλλον είναι εχθρικό και δεν υπάρχει κανείς άξιος εμπιστοσύνης. Όλοι εναντίον όλων: Χρυσοθήρες, Ληστές, άκομα και οι συνέταιροι σου. Το καπιταλιστικό ιδεώδες και το όνειρο του γρήγορου πλουτισμού και του ακόρεστου καταναλωτισμού (Ντομπς) προβάλλονται έντονα, ένω αφιερώνεται και λίγος χρόνος για την προβολή των κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών για τους Αμερικάνους (εισαγωγή) και τους Μεξικάνους (τέλος). Η ταινία καταλήγει σε ένα κλασσικό γέλιο "Τώρα γαμήθηκε η ζωή μου"(συνηθισμένο σε παλιές ταινίες) και στο συμπέρασμα πως τα χρήματα δεν είναι πιο σημαντικά από άλλα πράγματα, όπως η προσφορά και η επαφή με άλλους ανθρώπους. Προωθούνται ακόμα η εργατικότητα (αγροτική εργασία) , η οικογένεια και η σταθερή εργασία, σε αντίθεση με τον τυχοδιωκτισμό του χρυσοθήρα. Ενδεικτικό για τις καταστάσεις που περιγράφει η ταινία επίσης είναι ότι το μόνο σημείο απόλυτης συνεργασίας μεταξύ των χαρακτήρων βρίσκεται στην επίθεση των Μεξικάνων ληστών (οι γνωστοί...), οπότε χωρίζονται στα στρατόπεδα χρησοθήρες Vs άλλοι.
Ίσως λίγο αργό για τις σημερινές απαιτήσεις, αλλά διαχρονικό χωρίς δεύτερη σκέψη. Καταφέρνει να σε κάνει να καταλαβαίνεις τι πρόκειται να γίνει και όμως να θες να το δείς να γίνεται. Και αυτό σίγουρα δεν είναι απλό.
Και για να μην ξεχνιόμαστε
No comments:
Post a Comment